Akhisar'da köylüler rüzgâr türbinine ortak oluyor: Kooperatif modeli büyüyor

Manisa'nın Akhisar ilçesine bağlı köylerde yaşayanlar, yıllardır uzaktan izledikleri rüzgâr türbinlerine artık ortak olabiliyor. Kurgusal adıyla Kuzey Ege Enerji Kooperatifi, köy sakinlerinin küçük paylarla bir türbinin gelirine ortak olduğu bir model geliştirdi.

Kooperatifin ilk projesinde 600'e yakın ortak bulunuyor. Payların büyük bölümü çiftçiler, emekliler ve yerel esnaf tarafından alındı. Ortaklar, üretilen elektriğin satışından elde edilen gelirden paylarıyla orantılı pay alıyor; gelirin bir bölümü ise doğrudan köylerin ortak ihtiyaçlarına ayrılıyor.

Gelir köyde kalıyor

Kooperatif yönetim kurulu başkanı Hasan Özdemir, projenin en çok önem verdikleri yanının gelirin bölgede kalması olduğunu söylüyor. Özdemir'e göre ilk yıl ayrılan fonla iki köyde sulama hattı yenilendi, bir köy okulunun çatısına da küçük bir güneş sistemi kuruldu.

Türbin bizim arazimizin yanında dönüyordu ama faydası bize dokunmuyordu. Şimdi her ortak, ürettiğimiz enerjinin hesabını yılsonunda kendi gözüyle görüyor.

Enerji ekonomisti Elif Sarıkaya, topluluk temelli enerji projelerinin Avrupa'nın pek çok ülkesinde yerel kabulü artırdığını hatırlatıyor. Sarıkaya'ya göre bu tür modeller, yenilenebilir enerji yatırımlarına karşı zaman zaman görülen yerel itirazların azalmasına da katkı sağlayabilir.

Ancak uzmanlar, kooperatif modelinin bazı riskleri de beraberinde getirdiğinin altını çiziyor. Rüzgâr üretiminin yıldan yıla değişebilmesi, bakım masrafları ve şebeke bağlantı süreçleri, ortakların beklentilerini doğru yönetmeyi gerektiriyor. Kooperatif bu nedenle ortaklarına her çeyrekte üretim ve gider raporu sunuyor.

Kooperatifin kuruluş sürecinde en çok zaman alan aşama, köy sakinlerinin modelin işleyişine güven duymasını sağlamak oldu. Yönetim, aylar boyunca köy kahvelerinde ve muhtarlık binalarında bilgilendirme toplantıları düzenledi. Toplantılarda türbinin nasıl çalıştığı, gelirin nasıl hesaplandığı ve ortakların hangi koşullarda payını devredebileceği tek tek anlatıldı. Ortakların önemli bir kısmı ilk kez bir enerji yatırımına ortak oluyor.

Kooperatif ortağı ve emekli öğretmen Fatma Yıldırım, payını torunlarının eğitimi için bir birikim aracı olarak gördüğünü söylüyor. Yıldırım'a göre en önemli fark, kararların uzaktaki bir şirket merkezinde değil, köy halkının katıldığı genel kurulda alınması. Genel kurul her yıl bahar aylarında toplanıyor ve gelirin hangi köy projesine ayrılacağı oylamayla belirleniyor.

• Ortak sayısı: yaklaşık 600

• En küçük pay: tek bir ortaklık birimi

• Gelirin yüzde 15'i köy projelerine ayrılıyor

Kooperatif, önümüzdeki dönemde ikinci bir türbin için hazırlık yapıyor ve çevre ilçelerden gelen başvuruları değerlendiriyor. Yönetim, büyümenin ortakların onayıyla ve aşamalı olarak yapılacağını açıkladı. Kooperatif yönetimi, ortak sayısındaki artışın kontrollü olması gerektiğini, her yeni projenin önce teknik ve mali fizibilite raporuyla genel kurula sunulacağını vurguluyor. Yönetim ayrıca bölgedeki diğer köylerin de benzer kooperatifler kurabilmesi için deneyimlerini paylaşmaya hazır olduğunu belirtiyor.